aktywność Przekazane tu informacje nie mają na celu udzielania porad medycznych. Zawarta tu wiedza jest w miarę poprawna, lecz może być niewyjaśniona do końca. Autor nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne skutki wykorzystania przedstawionych tu informacji.

Cukrzyca typu I i II

cukrzyca

Czym różni się cukrzyca typu I od cukrzycy typu II?
Cukrzyca pojawia się, gdy organizm ma problem z produkcją insuliny, która pomaga przetwarzać cukier z pożywienia w energię. Kiedy jest za mało insuliny w organizmie, cukier zbiera się w krwiobiegu i prowadzi do choroby.
Cukrzyca typu I to choroba autoimmunologiczna, typ II już nie
Osoby chorujące na cukrzycę typu I lub II mają ten sam problem, ale przyczyna jest inna.

Przy cukrzycy typu I przeważnie nie ma potrzeby przyjmowania insuliny, ponieważ jest to choroba autoimmunologiczna, układ odpornościowy atakuje i niszczy komórki tworzące insulinę w trzustce.
U osób z cukrzycą typu II organizm wytwarza insulinę, ale jest to niewystarczająca ilość, albo są trudności z jej skutecznym wykorzystaniem. Niebezpiecznie niski poziom cukru we krwi częściej występuje przy cukrzycy typu I. Spożywanie słodkości może być bardziej niebezpieczne przy cukrzycy typu II.
Osoby z cukrzycą typu II muszą przestrzegać diety. Cukrzyca typu II jest powiązana z otyłością, spożywanie dużej ilości słodyczy prowadzi do nadwagi.
Typ I zwykle występuje u dzieci, ale istnieje możliwość zachorowania na cukrzycę typu I w wieku dorosłym. Prawdopodobieństwo zachorowania na cukrzycę typu II wzrasta z wiekiem, zwłaszcza po 45-tym roku życia.
Bez względu na to, na jaki typ cukrzycy chorujemy, należy poważnie traktować chorobę. Oba rodzaje mogą prowadzić do poważnych komplikacji, takich jak: ślepota, amputacje czy niewydolność nerek i inne. Można dożyć sędziwego wieku z obydwiema typami cukrzycy, ważne jest kontrolowanie poziom cukru we krwi. Ważna jest dieta i aktywność fizyczna.
Pierwsze objawy cukrzycy typu I - insulinozależna. Gdy poziom cukru jest wysoki, może pojawić się kwasica ketonowa. Dzieje się tak, gdy glukoza nie może być przetworzona w energię i organizm czerpie ją z reakcji spalania tłuszczów. Produktem ubocznym tego procesu są tzw. ciała ketonowe, które zakwaszają organizm. Kwasica ketonowa jest bardzo niebezpiecznym stanem. Może prowadzić do śpiączki i sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia.
Jej objawy to: ból brzucha, nudności, wymioty, głęboki, przyspieszony oddech, sucha skóra i uczucie suchości w jamie ustnej, zaczerwieniona twarz, zapach acetonu z ust. Częste oddawanie moczu rzadko jest w pierwszym momencie kojarzone z cukrzycą typu I. Przy wysokim poziomie cukru we krwi dochodzi do wzmożonej produkcji moczu. Obciążone cukrem nerki bronią się, rozcieńczając mocz dodatkową ilością wody.
Osoby z nieleczoną cukrzycą czują, że pęcherz jest zawsze pełny. Częstsze oddawanie moczu może być pierwszym objawem cukrzycy.
Silne pragnienie.
Uczucie ciągłego pragnienia i zwiększona ilość przyjmowanych płynów to także objawy charakterystyczne dla cukrzycy. Większa ilość produkowanego moczu wiąże się ze zmniejszoną objętością wody we krwi i prowadzi do odwodnienia. Objaw ten zwykle nie jest kojarzony z cukrzycą.
Chudnięcie.
Spadek wagi bez stosowania diety i zwiększonej aktywności fizycznej jest bardziej charakterystyczne dla cukrzycy typu I niż typu II. W tym rodzaju choroby trzustka z różnych przyczyn, np. z powodu infekcji wirusowej lub reakcji autoimmunologicznej, przestaje produkować insulinę. Glukoza nie dociera do komórek i organizm próbuje uzyskać energię z innych źródeł, np. rozkładając mięśnie i tkankę tłuszczową. Cukrzyca typu II przeważnie rozwija się dłużej, ze stopniowo narastającą insulinoopornością i dlatego przeważnie nie dochodzi do nagłej utraty wagi.
Zwiększony głód.
Pozbawione glukozy komórki, mięśnie i inne narządy stale domagają się zastrzyku energii. Powoduje to zwiększonie uczucia głodu, któr może być odczuwalny również po posiłku. Przy braku insuliny, pomimo stałego dostarczania glukozy do organizmu, tkanki pozostają niezaspokojone i dlatego odczuwamy głód. Stałe uczucie zmęczenia, apatia, osłabienie, senność, niemoc wynikająca z braku energii. Przy braku insuliny glukoza zamiast w komórkach, znajduje się we krwi. Bardzo wrażliwe na brak glukozy są neurony ( komórki znajdujące się w mózgu). Stąd bierze brak siły i zmęczenie.
Zaburzenia ostrości widzenia.
Zwiększone wydalanie wody z moczem, powoduje mniejszą ilość wody we krwi oraz innych obszarach organizmu, również w oczach. Mniej elastyczna soczewka nie jest w stanie prawidłowo dostosować się i spada ostrość obrazu oglądanych przedmiotów. Stąd w cukrzycy może wystąpić wrażenie pogorszenia się wzroku. Innym powikłaniem w cukrzycy jest zwyrodnienie siatkówki.
Zaburzenia czucia i mrowienie w palcach stóp.
Mrowienie w nogach i zaburzenia czucia związane są z neuropatią. Zniszczenie neuronów postępuje stopniowo i dotyczy zwłaszcza kończyn. Objawy te nie wystąpią jako pierwsze w cukrzycy typu I. Będą pogłębiały się z czasem. Utrzymywanie prawidłowego poziomu cukru we krwi znacznie zmniejsza postęp neuropatii, ale nie hamuje jej całkowicie.
waga żywności

Cukrzyca typu II - insulinoniezależna

Najczęściej występujący na świecie rodzajem cukrzycy jest cukrzyca typu II. Choroba obejmuje prawie 90 % wszystkich przypadków cukrzycy. Dużo osób jest w stanie przedcukrzycowym. Cukrzyca typu II jest trudna do zdiagnozowania. Zazwyczaj czas działa na niekorzyść, bo kiedy już dochodzi do stwierdzenia jej istnienia w organizmie są już inne powikłania. Choroba rozwija się powoli, niszczy narządy wewnętrzne.

Na cukrzycę typu II (tzw. insulinoniezależną) najczęściej zapadają osoby po 45 roku życia. Narażeni są zwłaszcza ci, którzy jedzą zbyt kaloryczne posiłki (dużo czerwonego mięsa, białe pieczywo, mało owoców i warzyw), prowadzą siedzący tryb życia, mało się ruszają, palą papierosy.
Choroba rozwija się wiele lat, długo nie dając żadnych objawów. Po "cichu" uszkadza nerki, wzrok, nerwy, serce i naczynia krwionośne. Przy cukrzycy typu II trzustka wytwarza insulinę, a mimo to stężenie glukozy we krwi wzrasta. Dochodzi do tego, ponieważ tkanki komórek nie odpowiadają na nią właściwie. Przyczyny są różne: insulina jest wydzielana w niewystarczającej ilości albo zbyt późno po posiłku. Może dojść do insulinooporności komórek, gdy glukoza nie przenika do ich wnętrza.
Przyczyną insulinooporności jest otyłość. Trzustka, aby utrzymać stężenie glukozy we krwi w normie, musi produkować coraz więcej i więcej insuliny. Komórki na nią jednak nie odpowiadają i nie wykorzystują glukozy, która pozostaje we krwi. Tak powstaje cukrzyca typu II. Tryb życia i dieta zahamują rozwój cukrzycy typu II.
Przy wykrytej cukrzycy typu II konieczna jest zmiana trybu życia i dieta. Ułatwia ona utrzymanie stałego poziomu cukru we krwi, dostarcza wszystkich niezbędnych substancji odżywczych oraz energii potrzebnej do funkcjonowania organizmu. I pomaga schudnąć osobom z nadwagą lub otyłym.
Przy diecie 1000-1200 kcal, można schudnąć ok. 2,5 kg miesięcznie. Dzięki diecie stabilizuje się poziom cholesterolu oraz nadciśnienie tętnicze. Chory na cukrzycę powinien spożywać posiłki 5 razy dziennie w odpowiedniej ilości i jakości. 25% dziennego zapotrzebowania na kalorie powinno zaspokajać śniadanie, 15 % - drugie śniadanie, obiad - 35%, podwieczorek - 10 %, a kolacja - 15 %.
Zamiast smażyć - gotujmy na parze. Wybierajmy produkty jak najmniej przetworzone. Jasny chleb zastąp pełnoziarnistym, ziemniaki i biały ryż - grubą kaszą, pełnoziarnistym makaronem lub brązowym ryżem. Pełnotłuste produkty mlecznych, tłuste mięsa i wędliny (zwłaszcza wieprzowe) zamieńmy na chude mięsa drobiowe. Unikajmy masła, tłuszczy zwierzęcych, używaj oleju rzepakowego i oliwy. Jedz ryby 3 razy w tygodniu, pieczone w folii lub gotowane na parze. Do każdego posiłku dodawaj warzywa. Ogranicz jedzenie bananów, winogron i suszonych owoców (zawierają za dużo cukru). Zrezygnuj ze słodyczy, napojów słodzonych, soków, nektarów i alkoholu.
Oprócz diety niezwykle ważna jest nasza aktywność fizyczna: pływanie, siatkówka, aerobik, spacery w szybkim tempie, marszobiegi, nordic walking, taniec.

Hipoglikemia

Jest to niedocukrzenie i oznacza niski poziom cukru we krwi. Objawy niedocukrzenia pojawiają się stopniowo i należy nie zlekceważyć ich w początkowej fazy rozwoju choroby, z którą możemy sobie poradzić sami ( zjedzenia czegoś słodkiego). Podczas pogłębiania się choroby musimy być pod kontrolą specjalisty. Niepodanie glukozy może doprowadzić do śpiączki lub nawet śmierci. Objawy hipoglikemii można pomylić ze stanem upojenia alkoholowego i dlatego chorzy powinni nosić ze sobą kartę informującą o rodzaju choroby.

Hiperglikemia - jest to przecukrzenie i oznacza zbyt wysoki poziom cukru we krwi. Objawy hiperglikemii rozwijają się wolno, utrzymywanie się podwyższonego poziomu cukru we krwi może doprowadzić do poważnych chorób: uszkodzenie nerwów, naczyń krwionośnych, utrata wzroku, niewydolności nerek. Zwiększa się ryzyko zawału serca, udaru mózgu i kwasicy ketonowej.
Powikłania te mogą doprowadzić do śpiączki hiperglikemicznej, a nawet śmierci.
Poziom cukru we krwi u osoby zdrowej powinien wynosić od 60 do 100 mg/dl. Jeśli po pierwszym wykonanym badaniu poziom cukru we krwi będzie podwyższony, nie musi to od razu oznaczać, że masz cukrzycę, ale powinniśmy wykonać dodatkowe badania zlecone przez lekarza.
Wynik uznaje się za nieprawidłowy, jeśli przekroczy on 100 mg% (5,6 mmol/l). Można też wykonać badanie stężenia glukozy we krwi o dowolnej porze dnia, niekoniecznie na czczo. Nieprawidłowym wynikiem będzie wtedy każdy powyżej 200 mg% (11.1 mmol/l).
Stan przedcukrzycowy jest diagnozowany, gdy poziom glukozy we krwi jest wyższy niż powinien, ale jest zbyt niski, by postawić rozpoznanie cukrzycy typu II. Bez leczenia prawdopodobieństwo rozwinięcia się cukrzycy typu II ze stanu przedcukrzycowego jest bardzo wysokie.
Stan przedcukrzycowy jest to nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG) lub nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT). Do postawienia diagnozy konieczne jest wykonanie oznaczenia glukozy na czczo oraz testu doustnego obciążenia glukozą (OGTT). Gdy wynik oznaczenia glukozy na czczo mieści się w przedziale 100-125 mg/dl, należy wykonać test doustny obciążenia glukozą. Jeśli wynik po dwóch godzinach jest niższy niż 140 mg/dl(7,8 mmol/l), diagnozuje się IGF, czyli nieprawidłową glikemię na czczo.
Przy wyniku pomiędzy 140 mg/dl (7,8 mmol/l) a 199 mg/dl (11,0 mmol/l) stawiane jest rozpoznanie IGT, czyli stanu nieprawidłowej tolerancji glukozy (upośledzenie tolerancji glukozy).
Zarówno IGF, jak i IGT świadczą o stanie przedcukrzycowym. Gdy wynik testu doustnego obciążenia glukozą po dwóch godzinach wynosi więcej niż 200 mg/dl (11,1 mmol/l), jest to cukrzyca typu II.
Objawy stanu przedcukrzycowego - w zdecydowanej większości przypadków stan przedcukrzycowy nie daje zauważalnych objawów. Najczęściej diagnoza stawiana jest dzięki wykonaniu badań przesiewowych.
Jednym z widocznych objawów, które mogą świadczyć o stanie przedcukrzycowym, jest ciemniejsza skóra na określonych częściach ciała, takich jak pachy, kark, kolana, łokcie.
Inne objawy są wspólne dla stanu przedcukrzycowego i cukrzycy:
senność, zmęczenie, wzmożone pragnienie, wzmożony apetyt, zwiększona ilość oddawanego moczu, zaburzenia wzroku. Żadnych objawów nie należy ignorować.
Czynniki ryzyka rozwoju stanu przedcukrzycowego są wspólne z czynnikami ryzyka cukrzycy typu II. Badania przesiewowe należy wykonywać co 3 lata powyżej 45-go roku życia u każdego.
Badania raz w roku robią osoby, z grupy podwyższonego ryzyka: - cukrzyca występująca u członka rodziny rodziców, rodzeństwa, - nadwaga lub otyłość BMI powyżej 25 kg/m2, obwód talii powyżej 80 cm u kobiet lub 94 cm u mężczyzny, - dyslipidemia (nieprawidłowy profil lipidowy) stężenie HDL <40 mg/dl [<1,0 mmol/l] i/lub triglicerydów >150 mg/dl [1,7 mmol/l], - nadciśnienie tętnicze (140/90 mm Hg), mała aktywność fizyczna, bezdech senny, problemy położniczo-ginekologiczne u kobiet, takie jak: przechorowanie cukrzycy ciążowej w ciąży, urodzenie dziecka o masie wyższej niż 4 kg, zespół policystycznych jajników (POCS).
Przyczyny stanu cukrzycowego - dokładne przyczyny rozwoju stanu przedcukrzycowego nie są znane. Obciążenie rodzinne i genetyczne wskazywane jest jako główny czynnik prowadzący do rozwoju stanu cukrzycowego. Duży wpływ na rozwój tego stanu ma także otyłość, zwłaszcza brzuszna, oraz siedzący, nieaktywny tryb życia.
Leczenie stanu przedcukrzycowego
Najgroźniejszym powikłaniem nieleczonego stanu przedcukrzycowego jest rozwinięcie pełnoobjawowej cukrzycy typu II. Zmiana stylu życia na zdrowy w większości przypadków pomaga powrócić poziomowi glukozy we krwi do normy lub zapobiec jego wzrostowi do poziomów obserwowanych w cukrzycy. Jednakże u części osób, nawet mimo zmiany trybu życia, cukrzyca typu II ostatecznie się rozwinie.
Zalecenia dla osób ze zdiagnozowanym stanem przedcukrzycowym obejmują:
- zdrową dietę zaleca się ograniczenie żywności bogatotłuszczowej i wysokokalorycznej na rzecz pożywienia bogatego w błonnik. Jedzmy mniej węglowodanów, pijmy ocet (jabłkowy codzienne picie dwóch łyżek octu jabłkowego zapobiega nagłym wzrostom insuliny we krwi po jedzeniu - opóźnia trawienie i powoduje łagodne stopniowe wchłanianie cukru) oraz zieloną herbatę.
Unikajmy cukru pod każdą postacią - glukoza, fruktoza, sacharoza, syrop glukozowo-fruktozowy - zwiększenie aktywności fizycznej celem jest 30-60 minutowa aktywność fizyczna każdego dnia (spacerów, jazdy rowerem, pływanie). Przerwy od aktywności fizycznej nie powinny być dłuższe niż 2 dni.
Redukcja masy ciała już o 10% w znaczący sposób może obniżyć ryzyko rozwinięcia cukrzycy typu II.
Leczenie farmakologiczne tylko wówczas, gdy zmiana stylu życia okaże się nieskuteczna.
W przypadku cukrzycy typu I zazwyczaj nie występują objawy ostrzegawcze, a choroba atakuje znienacka. Natomiast w cukrzycy typu II to właśnie stan przedcukrzycowy jest momentem, w którym pojawiają się objawy alarmowe. Mogą one pomóc w postawieniu szybkiej diagnozy i co ważne, zmotywować do szybkiej i trwałej zmiany stylu życia, a dzięki temu odroczyć lub całkowicie zapobiec rozwojowi pełnoobjawowej cukrzycy.
1. Obniżenie cukru we krwi za pomocą insuliny.
Szybkie obniżenie poziomu glukozy we krwi - najbardziej skuteczne jest zastosowanie insuliny. Rodzaje insuliny dzielimy na insuliny szybko działające, o pośrednim czasie działania i długo działające. Najszybciej działają tzw. szybko działające analogi insuliny ludzkiej, które rozpoczynają swój efekt w czasie od 5 do 15 minut od wstrzyknięcia. Insulina jest podawana w podskórnych wstrzyknięciach w standardowej terapii, jednak w niektórych stanach nagłych, takich jak kwasica, śpiączka ketonowa czy nieketonowa hiperglikemia hiperosmolalna, może być konieczne dożylne podanie insuliny. Stany te wymagają leczenia w warunkach szpitalnych i w przypadku ich podejrzenia należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem lub wezwać pogotowie.
2. Metody niefarmakologiczne obniżania cukru we krwi.
Nie wszyscy cukrzycy stosują insulinę. Większość chorych na cukrzycę typu II przyjmuje doustne leki przeciwcukrzycowe w celu normalizacji poziomu glukozy we krwi. W przypadku wystąpienia zbyt wysokiego cukru we krwi, można obniżyć go poprzez zastosowanie się do poniższych wskazówek. Wypić 1-2 szklanki wody, woda rozcieńcza krew i zmniejsza stężenie glukozy w krwi. Zwiększona ilość przyjętych płynów pobudza diurezę, czyli produkcję moczu, a to z kolei pozwala na wypłukanie z organizmu nadmiaru cukru. Nie należy przekraczać zalecanych 1-2 szklanek wody w krótkim czasie, aby nie doprowadzić do zbyt szybkiego obniżenia poziomu cukru. Po 15 minutach należy powtórzyć pomiar glukozy. glukomierz
Warto również wykonywać ćwiczenia fizyczne przez co najmniej 10 minut. Wysiłek powoduje zużycie dostępnego cukru, gdyż wykorzystuje go do produkcji energii. Wysiłek nie powinien być zbyt forsowny, bo może doprowadzić do hipoglikemii. W związku z tym po ćwiczeniach należy ponownie zmierzyć poziom glukozy we krwi. Kiedy poziom glukozy przekracza 240 mg/dl (szczególnie u osób z cukrzycą typu 1) i doszło do wytworzenia ciał ketonowych, glukoza po wysiłku fizycznym może zwiększyć się.
Osoby z cukrzycą typu I, u których poziom cukru jest wyższy nić 240 mg/dl chcą stosować wysiłek fizyczny jako sposób na obniżenie poziomu glukozy, powinny zbadać mocz (np. za pomocą próbek do domowego użytku) na obecność ketonów. Bardzo ważne jest, aby pamiętać o ponownym wykonaniu pomiaru glukozy we krwi po zastosowaniu jednej z powyższych metod.
W efekcie obniżania poziomu glukozy może dojść do hipoglikemii, zwłaszcza w przypadku przedłużonego lub intensywnego wysiłku fizycznego. Najlepszą metodą zapobiegania zwyżkom stężenia cukru we krwi jest stosowanie się do zalecanej terapii - regularne przyjmowanie leków przeciwcukrzycowych i przestrzeganie zaplanowanej diety.
3. Obniżenie cukru we krwi w stanach wyjątkowych.
W szczególnych sytuacjach poziom cukru we krwi może nie obniżyć się zgodnie z oczekiwaniem. Należy wówczas powstrzymać się od spożywania pokarmów. Jeżeli po kilku godzinach od podjętych działań poziom cukru wciąż jest podwyższony i towarzyszą mu poniższe objawy dodatkowe, konieczny jest natychmiastowy kontakt z lekarzem lub wezwanie pogotowia.
Niepokojące objawy:
nudności, wymioty, poważna biegunka, zaburzenia myślenia i widzenia. Nieleczona hiperglikemia może spowodować zagrażające życiu odwodnienie i utratę przytomności tzw. śpiączkę cukrzycową.
Obniżanie poziomu cukru we krwi przy zakażeniu lub urazie
W niektórych sytuacjach wyjątkowych, jak ciężkie zakażenie czy uraz, zwiększa się zapotrzebowanie na insulinę. Efektem może być hiperglikemia, czyli podwyższony poziom cukru we krwi. Współistnienie w cukrzycy ostrego zakażenia, stanu po urazie lub zabiegu operacyjnym wymaga odpowiedniej modyfikacji postępowania. W przypadku cukrzycy typu I należy najczęściej zwiększyć dawkę insuliny, pamiętając o odpowiednim spożywaniu kalorii.
Chorujący na cukrzycę typu II leczoną lekami doustnymi mogą mieć na czas choroby wprowadzoną insulinę, najczęściej w postaci mieszanek insulin szybko i długo działających.
Zasady bezpieczeństwa przy obniżaniu poziomu cukru we krwi.
Stosując insulinę, a w szczególności chcąc szybko obniżyć poziom glukozy we krwi, należy pamiętać o zachowaniu zasad bezpieczeństwa. Bardzo łatwo jest podać zbyt dużą dawkę insuliny. Zdarza się, że insulina działa silniej niż przewidywano.
Zbyt gwałtowne obniżenie cukru we krwi może doprowadzić do wystąpienia hipoglikemii, czyli zbyt niskiego stężenia glukozy w krwi.
Objawy hipoglikemii to między innymi:
uczucie zmęczenia, częste ziewanie, problemy z myśleniem i mówieniem, zaburzenia koordynacji ruchowej, wzmożone pocenie się, bladość skóry, omdlenie, zaburzenia świadomości.
Z powodu zagrożenia hipoglikemią, osoby chorujące na cukrzycę powinny zawsze mieć przy sobie co najmniej 15 gramów szybko wchłaniających się węglowodanów. Przykłady odpowiednich przekąsek to: ok. szklanka słodkiego napoju (nie dietetycznego!) lub soku owocowego, 2 łyżeczki rodzynek, 1 szklanka mleka, 5 landrynek, 3 tabletki glukozy po 5 g.
Metodą na najszybsze i najbardziej skuteczne obniżenie poziomu glukozy we krwi jest zastosowanie szybko działającej insuliny. Należy przy tym zachować szczególną ostrożność, aby nie doprowadzić do hipoglikemii, czyli nadmiernego spadku cukru. Nie zawsze jednak istnieje konieczność podawania insuliny. Skuteczne obniżenie poziomu cukru można uzyskać również zwiększając wysiłek fizyczny, przyjmując dodatkową ilość płynów czy też spożywając pokarm z dużą zawartością białka.
W każdym przypadku przedłużania się hiperglikemii lub wystąpienia niepokojących objawów związanych ze zbyt niskim poziomem cukru we krwi, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.
Pamiętajmy, że lepiej zapobiegać niż leczyć. Osoby chore na cukrzycę typu I powinny przestrzegać diety i kontrolować cukier zamiast walczyć z jego zbyt wysokim poziomem. W przypadku gdy jego poziom jest wyższy niż 200 mg/dl i nie udaje się go szybko obniżyć, a dodatkowo występują objawy kliniczne, należy jak najszybciej wezwać lekarza.

Jak zmniejszyć ryzyko stania się cukrzykiem?

Gdy jesteśmy zdrowi, róbmy raz w roku badanie krwi (lipidogram), poziomu glukozy oraz moczu. W razie złych wyników szybciej zareagujemy. Osoby obciążone genetycznie, np. cukrzycą robią takie badanie w tym kierunku częściej (trzykrotne oznaczenie insuliny we krwi, test glukozowy).

Jedzmy mniej obfite posiłki systematycznie co 3-4 godziny. Zapomnijmy o słodyczach i unikajmy cukrów prostych (sacharoza, fruktoza, syropy fruktozowe itd.). Unikajmy żywności z białej mąki (pieczywo, makarony), wybierając te z mąki pełnoziarnistej, żytniej oraz razowej.
Potrawy gotowane al dente mają niższy indeks glikemiczny, dlatego nie należy ich zbytnio długo gotować, a warzywa (czosnek, marchew i inne) najlepiej jeść na surowo. Gdy nie możemy poradzić sobie z głodem między posiłkami, ratujmy się wodą, herbatą (z cytryną), kawą z dodatkiem cacao (kakao zmniejsza zagrożenie insulinoopornością), cynamonu. Wskazana jest również kawa zbożowa typu kujawianka. Kawa, oczywiście niesłodzona, pita po posiłku stymuluje rozkład cukrów w organizmie.
Wykorzystujmy każdą chwilę na spacer, najlepiej taki w szybkim rytmie. Przebywając w mieszkaniu, też możemy zafundować sobie trochę ruchu, o ile zdrowie nam na to pozwala, np. co godzinę przez 5 minut można pochodzić, zrobić skłony, przysiady, zrobić kilka głębokich wdechów i wydechów. Krótkie przerwy w siedzeniu doceni też nasz kręgosłup, mięśnie i stawy.
Teraz czas na spanie, najlepiej 7-8 godzin w przybliżonej porze czasowej, ale zawsze przed północą. Nie stosujmy na sen lampki wina lub innego alkoholu, ale możemy zrobić sobie relaksującą kąpiel z pachnącymi ziołami.

Przyczyna nietolerancji fruktozy

Co jest przyczyną nietolerancji fruktozy i jak przebiega leczenie oraz jaka jest zalecana dieta? Glukoza — norma 70-100 mg/dl (3.9-5.6 mmol/l) Fruktoza jest cukrem owocowym z grupy cukrów prostych, które znajdują się w produktach spożywczych (owoce, miód). Nietolerancja fruktozy to upośledzone wchłanianie cukru owocowego (fruktozy) przez organizm. Przy tym problemie mamy do czynienia z dwoma zaburzeniami: niewłaściwe wchłanianie fruktozy w przewodzie pokarmowym i zaburzenia metabolizmu fruktozy (wrodzona choroba z przyczyn genetycznych).

Nietolerancji fruktozy nie da się uleczyć, ale można łagodzić z jej objawy dietą. Z fruktozą ma związek sacharoza (buraki cukrowe, trzcina cukrowa i inne warzywa, owoce oraz produkty zbożowe), która jest dwucukrem, zbudowanym z cząsteczek glukozy oraz fruktozy.
Jakie występują objawy przy nietolerancji fruktozy? Fruktoza, która nie zostanie wchłonięta w jelicie cienkim, ląduje w grubym, a tam fermentuje z udziałem bakterii jelitowych. Powoduje to produkcję kwasów i gazów (wodór, metan, CO2). Efektem jest uczucie nieprzyjemnego przelewania się, wzdęcia i ból brzucha. Duże stężenie gazów w jelitach wręcz rozsadza nam brzuch. Nietolerancja fruktozy może spowodować zanik łaknienia, złą formę, niedowagę itd.
Dieta przy nietolerancji fruktozy
Ograniczyć trzeba spożywanie fruktozy (cukier, owoce-jabłka, gruszki, winogron, rodzynki itd.), soków owocowych, miodu, napojów i produktów słodzonych syropem fruktozowym i fruktozą. Możemy jeść: mięso, wyroby mięsne: drób, wieprzowina, wołowina, tłuste i chude ryby (dorsz, łosoś, makrela), naturalne przetwory mleczne (jogurt, maślanka, kefir), sery twarogowe, jajka, tłuszcze roślinne, produkty zbożowe o niskiej zawartości fruktozy — ryż, płatki owsiane, chleb żytni, kasza gryczana, wybrane warzywa (szparagi, szpinak, seler, sałata, kalafior, warzywa korzeniowe) oraz niektóre owoce w niewielkich ilościach (brzoskwinie, śliwki, cytrusy, morele, nektarynki, jagody, maliny, truskawki, kiwi, ananasy, żurawina, banany).
Nie spożywamy owoców z dużą zawartością fruktozy (jabłka, gruszki, arbuzy, winogrona, owoce suszone), przetworów słodzonych fruktozą (dżemy, soki, syropy), pietruszki, marchewki, groszku zielonego, miodu, syropów, jogurtów owocowych itd.
Wrodzona nietolerancja fruktozy — fruktozemia
Są to nieuleczalne zaburzenia metabolizmu fruktozy o podłożu genetycznym ze skutkiem ciężkiej hipoglikemii. Objawy pojawiają s ię u niemowląt w czasie wdrożenia do karmienia soków owocowych, odżywek z dodatkiem sacharozy.
Nie wolno spożywać owoców, miodu, cukru i produktów słodzonych cukrem oraz warzyw i przetworów: soja, groszek zielony, keczup, warzywa w puszce.
Możemy jeść szparagi, szpinak, seler, sałata, kalafior, ziemniaki, ogórki, rzodkiewki oraz w małych ilościach pomidory, kapustę, pory, dynię, cebulę, brukselkę, fasolę szparagową i groch. Do słodzenia potraw należy używać glukozy.

Indeks glikemiczny

indeka glikemiczny

Indeks glikemiczny uśredniony jest to % wzrost stężenia glukozy we krwi po spożyciu porcji produktu zawierającej 50 g przyswajalnych węglowodanów (węglowodany ogółem - minus błonnik). Jako podstawę wyliczenia przyjęto glukozę, której wartość IG wynosi 100
( przyjęto, że po spożyciu 50 g glukozy poziom cukru we krwi wzrośnie o 100%).
Jest to wskaźnik pokazujący jak szybko po zjedzeniu pokarmu wzrasta poziom glukozy we krwi. Bardzo ważna jest ilość węglowodanów przyswajalnych pomniejszona o błonnik. Nie bójmy się wysokiego wskaźnika IG, np. 100 g arbuza ma ok. 7g węglowodanów. Arbus ma IG 72, to wg wyliczeń trzeba by zjeść ponad 600g arbuza, żeby osiągnąć tak wysoki indeks glikemiczny. Dla porcji 100g arbuza indeks glikemiczny wynosi ok. 12.

Jeszcze raz o wartości IG, która daje nam informację jak bardzo wzrośnie nam poziom cukru we krwi po dwóch godzinach od posiłku. Gdy zjemy coś o wysokiej wartości IG, cukier ostro idzie w górę, a organizm broniąc się produkuje większą ilość insuliny.
Zwiększona ilość insuliny powoduje bardzo szybki spadek poziomu cukru. Mając niski poziom cukru znowu jesteśmy głodni.
I tu zamyka się błędne koło. Wtedy największym błędem jest spożywanie słodyczy, lepiej jest zjeść coś co wolno uwalnia cukier.
Przy wolnym wzroście glukozy ilość wydzielanej insuliny jest niewielka. Mniejsza ilość insuliny zapewnia nam mniejszy głód oraz większe spalanie tłuszczu. Każda żywność posiada wartości odżywcze i kaloryczne.
Stosując dietę niskokaloryczną może okazać się, że wcale nie ubywa nam kilogramów. Okazuje się, że również indeks glikemiczny (IG) jedzenia ma duży wpływ na naszą wagę.
Dla chorych na cukrzycę ten indeks jest bardzo ważny, bowiem w zależności co zjemy, po godzinie możemy mieć średni lub wysoki poziom cukru. Jedząc produkty zawierające węglowodany (cukry) w przewodzie pokarmowym przetwarzane są w cukier prosty, czyli w glukozę. Do krwi, a z niej do komórek jako źródło energii cukier prosty może trafić tylko w postaci glukozy.
Ilość glukozy w organizmie musi być ciągle na odpowiednim poziomie. Indeks glikemiczny dotyczy tylko węglowodanów (produkty zbożowe, warzywa, owoce, rośliny strączkowe, orzechy).
IG nie dotyczy białek i tłuszczów, bowiem w zasadzie nie wpływają na poziom glukozy we krwi. Jak rozumieć wartość IG w produktach?
Te wartości różnych produktów zostały ustalone podczas długich badań.
Gdy po jedzeniu we krwi pojawia się nowa dawka glukozy, trzustka wydziela insulinę, która "zabiera" właśnie glukozę do komórek, gdzie jest spalana. Jeżeli wytwarzanie insuliny jest zaburzone mamy wtedy do czynienia z cukrzycą. Więcej o cukrzycy tu Cukrzyca
IG a waga - podstawowa wiedza.
Gdy zjemy żywność o IG powyżej 70, obecne w niej węglowodany są szybko trawione i wchłonięte, powodując gwałtowny wzrost poziomu cukru (glukozy) we krwi. Trzustka reagując wydziela duże ilości insuliny, by jak najszybciej przetransportować glukozę do komórek. W wyniku tej reakcji następuje gwałtowne zmniejszenie glukozy we krwi (hipoglikemia), co objawia się głodem. Na głód reagujemy ponownym jedzeniem żywności o wysokim IG. Znowu następuje szybki wzrost stężenia cukru, i tak w koło. Nadmiar cukru nasz organizm przetwarza na tłuszcz, który nie jest spalany, bowiem duża ilość insuliny we krwi hamuje spalanie tłuszczy. W efekcie zaburzonego procesu prawidłowego stężenia poziomu glukozy we krwi tyjemy.
IG niskie lepsze i zdrowsze, ale pamiętajmy o ładunku glikemicznym (ŁG), czyli ile czego zjemy!
Wzór na ładunek glikemiczny ŁG= (węglowodany przyswajalne w g x IG produktu) : 100
ŁG dla banana = (21,8x55)/100=11,99 Węglowodany przyswajalne, np. 100g banana ma ogólnie 23,5g węglowodanów i 1,7g błonnika, to 23,5-1,7=21,8g węglowodanów przyswajalnych. Truskawi mają w 100g 5,4g węglowodanów przyswajalnych. Łączymy teraz banany i truskawki i mamy razem 200g. Razem mamy węglowodanów przyswajalnych w tym musie bananowo truskawkowym: 21,8+5,4=27,2g. Obliczymy procentowy udział w musie: 🍌 x=(21,8/27,2)*100=80,14%, 🍓 x=(5,4/27,2)*100=19,86%
Teraz obliczymy IG dla całego musu. IG 🍌 55 x 80,14%/100=44,07 🍓 25 x 19,86%/100=4,96
Dodajemy IG banana i truskawek 44,07 + 4,96 =49,03 i jest to IG dla całego musu. Znając ilość węglowodanów i błonnika produktów możemy sami wyliczyć IG całego posiłku. W krótce przedstawię tabelę z ilością węglowodanów i błonnika w produktach.
Dodam tylko, że niektóre wartości podawane w tabelach minimalnie się różnią. Jeżeli chcemy utrzymać prawidłową wagę, to wybierajmy produkty o niskim IG, czyli do 50 - glukoza uwalnia i wchłania się do krwi powoli. Powoduje to powolny i stopniowy wzrost poziomu cukru we krwi w dłuższym okresie czasu, co zapobiega gwałtownym wyrzutom insuliny. Przez dłuższy czas czujemy sytość, co chroni nas przed podjadaniem.
Jednak nie każdą żywność z niskim IG możemy jeść dowoli, np. orzeszki arachidowe, czekolada itp. ponieważ zawierają dużo tłuszczu. Również trzeba pamiętać, że niektóra żywność podana obróbce termicznej zwiększa swoją wartość glikemiczną. Marchew, buraki gotowane mają wysoki indeks glikemiczny, ale za to są niskoenergetyczne i posiadają wysoką wartość odżywczą.
Ziemniaki w postaci frytek oraz smażone również mają wysoki IG. Nawet gotowane stare ziemniaki mają wysoki IG i dlatego lepiej jest jeść młode gotowane w mundurkach. Im mocniej jest rozgotowane jedzenie, tym ma wyższy IG. Najlepiej jest wszystko gotować al dente.
Dla utrzymania prawidłowej wagi najlepiej jest zrezygnować całkowicie z produktów o wysokim IG, ale nie zawsze. Trzeba wiedzieć, że łączenie porcji, np. dwóch produktów o IG 70 i IG 30, daje nam średnią IG 50. Pamiętajmy też, że produkty różnią się zawartością węglowodanów i korzystanie tylko z IG prowadzi do nieścisłości pod kątem zmian glikemii. Dokładniejszą informację pod względem zmian poziomu glukozy i insuliny we krwi po spożyciu posiłku określa ładunek glikemiczny (ŁG).
Co ma wpływ na indeks glikemiczny?
a) rodzaj i wielkość cząstek skrobi (przy mniejszych cząstkach skrobi indeks jest wyższy),
b) dojrzałość warzyw i owoców (bardziej dojrzałe mają wyższy indeks),
c) występowanie błonnika w pokarmie (rozpuszczalne frakcje błonnika obniżają IG),
d) obróbka termiczna (bardziej rozgotowane produkty mają wyższy IG).
Indeks glikemiczny produktów żywnościowych
Niski IG do 50 50< Średni IG od 51- 70 51-70
jajka, kawa, herbata, wołowina 0 chleb orkiszowy 51
ocet, skorupiaki 5
warzywa zielone, pomidor, cebula 10 brzoskwinie z puszki, kiwi 52
orzechy włoskie, cukinia, szpinak 15 kukurydza 53
jogurt naturalny bez cukru, migdały 15 kasza gryczana gotowana 54
gorzka czekolada >80% 20 chleb żytni na zakwasie 55
orzeszki ziemne 20 makaron biały "na miękko" 55
czekolada czarna 70% kakao 22 kukurydza z puszki, popcorn 55
grejpfrut, śliwki 22 otręby owsiane, banany 55
groch i soczewica zielona gotowane 22 herbatniki maślane 57
czereśnie 23 ziemniaki młode gotowane 57
kasza perłowa, kiełki fasoli 25 morele suszone 57
truskawki, wiśnie, czerwona porzeczka 25
soczewica czerwona 26 chleb żytni pełnoziarnisty 58
jogurt naturalny odtłuszczony 27 ciasto francuskie 59
27 tłuste mleko 60
brzoskwinia, gruszki, morele 30 groszek zielony z puszki 61
mleko chude, marchew surowa 30 lody 61
fasola biała gotowana 33 chrupki kukurydziane 63
jogurt naturalny 35 ryż biały gotowany 64
pomarańcza 35 ziemniaki gotowane na parze 65
jogurt owocowy 36 melon, rodzynki 65
jabłko, sok pomidorowy 38 chleb żytni, kuskus 65
dorsz gotowany 38 burak 65
sok jabłkowy i pomarańczowy 40 ziemniaki w mundurkach 65
makaron razowy 40 baton Mars, ananas, fanta 68
owsianka na wodzie 42 kasza manna 69
budyń, sok z marchwi 43 napoje gazowane 70
musli, soczewica z puszki 44 coca-cola, cukier biały 70
spaghetti al dente 45 kopytka 70
biszkopt, winogrona 46 ziemniaki stare gotowane 70
ryż brązowy, czekolada mleczna 50    
Indeks glikemiczny produktów żywnościowych
Wysoki IG powyżej 70 >70 Wysoki IG powyżej 70 >70
kasza jaglana gotowana 71 fasolka szaparagowa 71
arbuz 72 płatki śniadaniowe z dodatkami 74
dynia gotowana 75 chleb razowy żytni 76
pączki 76 wafle 77
herbatniki 78 biszkopty 79
bób gotowany, cukierki żelki 80 pieczywo chrupkie 81
wafle ryżowe 82 ziemniaki pieczone bez tłuszczu 85
chleb z białej mąki, miód 85 marchew gotowana 85
płatki kukurydziane 85 płatki ryżowe 89
chleb bezglutenowy 90 chipsy ziemniaczane 90
ziemniaki puree 90 bagietka 95
frytki 95 ziemniaki pieczone na tłuszczu 95
daktyle suszone 105 piwo 110

Wzrok w pigułce

wzrok, oko

Zdrowe oczy pokazują nam otoczenie w stanie rzeczywistym. Ok. 80% informacji trafia do mózgu za pośrednictwem wzroku. Każde oko odbiera trochę inne obrazy, które ośrodek wzroku w mózgu scala w jeden. Dzieki temu nasze widzenie do 50 m jest przestrzenne (trójwymiarowe), powyżej tej odległości obrazy spotrzegamy już jako płaskie.

Budowa oka

Narząd wzroku składa się z gałki oczne, poruszających je mięśni, powiek, aparatu łzowego i sieci nerwów. Gała oczna ma kształu podobny do kuli o średnicy ok. 23 mm.
Umiejscowiona jest w twardym oczodole z miękką wyściółką tłuszczową. Ścianę gałki ocznej tworzą trzy błony: zewnętrzna (rogówka, twardówka), środkowa (tęczówka, naczyniówka, ciało rzęskowe) i wewnętrzna - siatkówka.

W tylnej części gałki znajduje się tarcza nerwu wzrokowego, który połączony jest z mózgiem. W samym środku jest źrenica, której średnica zmienia sie pod wpływem różnych bodźców, np. światła. Gdy światła jest za dużo, tęczówka zaciska się, zmniejszając źrenicę, co chroni nerw wzrokowy przed uszkodzeniem.
Tuż za tęczówką znajduje się dwuwypukła i silnie załamująca światło soczewka.
Przyczepiona jest cienkimi wiązadełkami do mięśnia rzęskowego. Jego skurcze umożliwiają zmianę kształtu soczewki na bardziej wypukłą lub płaską (akomodacja). Pomiędzy soczewką a siatkówką jest ciało szkliste, które zajmuje ponad 2/3 objętości gałki ocznej i składa się prawie tylko z wody. Ciało szkliste ma zadanie amortyzacji wstrząsów, utrzymywanie kształtu oka, załamywanie promieni słonecznych itp.

Powstawanie obrazu

Wpadające do oczu promienie słoneczne przechodzą przez przezroczystą wypukłą rogówkę, źrenicę, soczewkę, ciało szkliste i załamane docierają do siatkówki. W siatkówce najważniejsza jest plamka żółta, która odpowiada za ostrość widzenia. Z powierzchni siatkówki światłoczułe komórki (czopki i pręciki) przekazują sygnały wzrokowe przy pomocy nerwu wzrokowego do mózgu. Rogówka, ciecz wodnista, soczewka i ciało szkliste tworzą układ optyczny skupiający promienie słoneczne w taki sposób, aby na siatkówce pojawił sie ostry obraz przedmiotu.

Bardzo ważną rolę spełnia tu zdolność akomodacji soczewki, bo pozwala ogniskować na siatkówce obiekty znajdujące się w różnych odległościach od oczu (soczewka robi się bardziej płaska im dalej znajduje się oglądany obiekt). Ostrość widzenia możliwa jest, gdy ognisko obrazu pokrywa się z siatkówką.
Wady wrodzone, uszkodzenia wzroku zabierają nam piękno widoku świata. Wady wzroku dzielą na sferyczne i cylindryczne. W sferycznych rogówka jest kulista, a w cylindrycznych owalna. Również z wiekiem następuje starzenie się wzroku powodujące widzenie mniej wyraziste. Po 40-roku życia u większości ludzi zaczynają się problemy z ostrym widzeniem z bliska lub bardziej oddalonych obiektów. Dlatego bardzo ważna konsultacja u okulisty, choroby oczu późno wykryte mogą spowodować utrate wzroku.

Co jest przyczyną osłabiania się wzroku?

W strukturze oka (rogówce, tęczówce, ciele rzęskowym) dochodzi do zmian. Rogówka z wiekiem traci przezroczystość i światło w niej jest coraz bardziej rozpraszane. Powoduje to rozmywanie obrazów i widzimy mniej szczegółów (brak ostrości).
Zmienia się też pole widzenia, bo rogówka ulega spłaszczeniu. Zmniejsza się wielkość źrenicy i mniej światła wpada do oka, powodując u osób starszych coraz mocniejszych żarówek do czytania.

Tęczówka traci na elastyczności, a to z kolei wpływa na wolniejsze przystosowanie się oczu do zmian natężenia oświetlenia. Największy wpływ na pogorszenie wzroku ma powiększenie się soczewki i osłabienie mięśni, które nią poruszają (ciało rzęskowe).
Z wiekiem soczewka obrasta w kolejne nowe warstwy, a stare nie są usuwane. W wieku ok. 70 lat życia soczewka jest trzykrotnie większa niż w wieku 20-tu lat.
Stajemy się dalekowidzami, a później krótkowidzami. Maleje ilość wytwarzanych łez powodując suchość rogówki objawiając się podrażnieniem tzw. piasek w oczach. W starszym wieku oko zaczyna przekłamywać kolory, ponieważ soczewka nabiera żółtawej barwy. Odcienie niebieskie widzimy ciemniejsze, a żółte mniej wyraziste (jaskrawe). Również fiolet jest mniej widziany. W tym przypadku samemu można ten proces złagodzić lub go opóźnić.

Niepokojące objawy

Jeżeli zauważymy niżej niepokojące objawy należy odwiedzić okulistę. Specjalista dokładnie zbada nasz wzrok, wystawi receptę na odpowiednie szkła czy soczewki. Napewno doradzi, żeby do czytania używać odpowiedniego oświetlenia (barwa, moc).
Zmiana koloru tęczówki oka, ciemna plama w polu widzenia, niewyraźne widzenie lub zamglenie, podwójne widzenie, światłowstręt (nadmierna wrażliwość na światło), trudności ze skupieniem wzroku na odległych przedmiotach, pieczenie, swędzenie, zaczerwienienie, suche oko, nadmierne łzawienie, problemy przy zamykaniu powiek.

Mroczki i plamy - mogą pojawiać się u osób powyżej 40 lat i są naturalnym objawem. Nie są groźne, ale mogą utrudniać widzenie. Jeżeli jednak widzimy deszcz iskierek na czarnym tle, to należy udać się do specjalisty. Jeżeli patrząc na wprost widzimy ciemną plamkę przypominającą kleks również należy udać się do okulisty. Być może przyczyną będzie krawienie do oka, które okulista zatamuje i ustali przyczynę.

Opadająca powieka - oczy są rzadko idealnie symetryczne. Najbardziej to widać przy opadającej powiece i podwijaniu się jej oraz przy obrzęku. Przyczyny są różne: nieprawidłowości neurologiczne, mięśniowe oraz alergie. Czasem wada ta jest wrodzona i może wymagać korekty chirurgicznej.

Podwójne widzenie - dotyczy jedngo lub obu oczu (może to być początek zaćmy). Przyczyną mogą być mięśnie poruszające gałkami. Choroby i wiek mogą powodować ich osłabienie. Najczęściej jednak przyczyną jest uraz, choroby naczyniowe w obrębie mózgu, zmiany nowotworowe w mózgu, cukrzyca, nadczynność tarczycy. U ludzi młodych podwójne i niewyraźne widzenie może sygnalizoać początki stwardnienia rozsianego.

Przekrwienie - duża krwista plama na jednym z oczu spowodowana jest przeważnie kruchością naczyń, przemęczeniem, pracą przy złym oświetleniu lub też bez wyraźnego powodu. Mija samoistnie. Kiedy gałkę pokrywa sieć czerwonych naczynek i pojawia się ból oznacza to zapalenie wirusowe lub bakteryjne, obecność ciała obcego, jaskrę - ten przypadek wymaga pomocy okulisty.

Skurcze powiek - tiki występują w postaci drgań włókien mięśniowych, przeważnie powieki dolnej. Są to niegroźne zaburzenia, niezwiązane z żadną chorobą. Jednak silny skurcz może być spowodowany zapaleniem spojówki, rogówki, twardówki, tęczówki. Objawem zapalenia jest światłowstręt i łzawienie. Po wyleczeniu choroby skurcz powiek ustępuje.

Świetliste kręgi - jeżeli widzimy obiekty otoczone aureolą, może to oznaczać sygnalizację rozwoju utajonej jaskry. I w tym przypadku należy udać się do specjalisty. Być może te objawy związane są tylko z zażywaniem leków (przeciwdepresyjne, uspokajające, nasercowe, stosowane przy chorobie Parkinsona).

Utrata obwodowego widzenia - widzimy tylko na wprost (mogą to być symptomy jaskry).

Co przyspiesza starzenie wzroku?

1. Wielogodzinna praca przy monitorze oraz brak przerw.
2. Brak wizyt kontrolnych u okulisty, co wiąże się noszeniem tych samych mocy szkieł i soczewek przez lata.
3. Czytanie przy złym oświetleniu (zła barwa światła, zła moc, która może być za mocna lub za słaba).
4. Zły kąt padania światła (światło odbija się)lub nie właściwe ustawienie podczas czytania np. za plecami rzuca cień na tekst.

5. Przebywanie przez długi okres w pomieszczeniach klimatyzowanych.
6. Długotrwałe przebywanie na pełnym słońcu oraz źle dobrane okulary przeciwsłoneczne.
7. Przebywanie w pomieszczeniach zadymionych.

Okulary i soczewki

Unikać dobierania okularów i soczewk samemu w sklepach, marketach oraz unikać kupowania od ulicznych sprzedawców. Oprawki i szkła powinny byc dobrane do konkretnej osoby. Wybór jest przeogromny.
Soczewki dzielimy na:
- mineralne, które są mnie wytrzymałe i cięższe, ale nie wymagają aż tak wielkiej dbałości podczas czyszczenia,
- organiczne (plastikowe), bardziej wymagające podczas czyszczenia, lżejsze.

Poza tym okulary i soczewki dzielimy ze względu na budowę i zastosowanie:
Jednoogniskowe - do korygowania wady wzroku przy jednym rodzaju aktywności, np. do czytania, do pracy przy monitorze.
Dwuogniskowe - można powiedzieć, że są uniwersalne (do patrzenia w dal i z bliska). Zbudowane są tak, że górna część jest do patrzenia w dal, a dolna do bliży. Zaletą jest, że nie ma potrzeby noszenia dwóch par okularów czy zmieniania soczewek.
Progresywne (wieloogniskowe) - najbardziej uniwersalne. Zmiana ogniskowej jest płynna i są lepszym rozwiązaniem niż dwuogniskowe, ponieważ zapewniają lepszy komfort widzenia przy wszystkich odległościach, nawet tych pośrednich. Pozwalają na zdolność naturalnego widzenia. Wyposażone są dodatkowo w różnego rodzaju powłoki, np. antyrefleksy (eliminują obicia, odblaski).

Samodzielne ćwiczenia oczu

1. Weź do ręki ołówek, wyprostuj rękę na wysokość twarzy. Skup wzrok na nim i przysuwaj go powoli do nosa, a nastepnie go oddalaj. Seria 10 razy.
2. Wyobraź sobie ósemkę na ścianie i śledź jej kształt wzrokiem nie ruszając głową.
3. Wybierz sobie obiekt oddalony o ok. 30-40 cm, patrz na niego chwilę i przenieś wzrok na dalszy obiekt np. za oknem.
4. Nie ruszając głową popatrz mocno w górę, potem w dół, w prawo i w lewo (10 razy).

5. Zataczaj gałkami ocznymi kręgi - kilka razy w prawo, a potem w lewo.
6. Zamknij oczy mocno zaciskają powieki, a następnie otwórz i pomrugaj szybko (ok. 3 razy).
Wybrane ćwiczenia rób w czasie przerw w pracy przy monitorze, czytaniu, ogladaniu tv, jazdy samochodem. Pełny zestaw ćwiczeń zrób przed snem.

Dbajmy o oczy

Najlepszym i darmowym lekiem na zmęczone oczy jest sen. W ciągu dnia nie zawsze możemy pozwolić sobie na drzemkę, ale parę minut możemy dać odpocząć oczom.
Jak sprawdzić czy oczy są zmęczone? Siadamy i zasłaniamy oczy dłońmi nie dotykając ich. Oczy wypoczęte zobaczą czerń, a zmęczone przesuwające się plamy.
Należy unikać nagłej zmiany mocy światła, oczy muszą się stopniowo przyzwyczajać do zmian. Z ekranu telewizora i monitora korzystajmy razem z oświetleniem pomieszczenia.

Światło przy biurku nie powinno świecić w oczy. Najlepiej gdy gdy pada z góry i trochę z boku. Dla piszących lewą ręką światło umieszczamy z prawej strony, a dla praworęcznych z lewej strony.
Każdy może zaobserwować u siebie zmiany ostrości widzenia w ciągu jednego dnia. Zmiany te są zależne od pory roku, stanu naszego zdrowia (przemęczenie, stres, niewyspanie się).
Systematyczna terapia wzroku polegająca na unikaniu złych nawyków i kształtowaniu właściwych zachowań korzystnie wpłynie na nasz wzrok. Szybkie przywrócenie ostrości widzenia - zamykamy oczy i izolujemy umysł od bodźców świetlnych przez 5 minut. Następnie przez minuty mrugamy i przez następną minutę lekko zamykamy oczy. Niektórym to pomaga.

Zapalenie spojówek

zapalenie spojówki

Przyczyną zapalenia spojówek mogą być bodźce drażniące, zapalne, alergiczne i infekcyjne. Impuls drażniący - dym z nikotyny, dymy z innych produktów spalania, gazy drażniące, długie czytanie, długa praca przy monitorze, złe oświetlenie, klimatyzowane pomieszczenia, promieniowanie UV, itp.
Impuls alergiczny - pyłki roślin, grzyby, pleśń, kurz, promieniowanie UV, gazy.
Impuls infekcyjny - bakterie, wirusy, grzyby i chlamydia.

Zapalenie spojówek może występować na jednym oku lub na obu. Zmiany zapalne na jednym oku mogą być spowodowane zakażeniem, które powinien rozpoznać lekarz i zalecić odpowiednie leki. Rozpoznanie jest bardzo ważne, bowiem inne leki stosuję się przy zakażeniach wirusowych, a inne przy zakażeniu bakteryjnym i grzybiczym oraz chlamydiowym. Leki to krople, żele i maści, które są dostępne w większości tylko na receptę.
Czynniki nieinfekcyjne powodują przeważnie zmiany zapalne na obu oczach. Infekcja zaczyna się od jednego oka i może szybko zaatakować drugie. Niektóre rodzaje zapalenia spojówek mogą zostać przeniesione na inne osoby.
Najbardziej zakaźne jest wirusowe zapalenie spojówek, które objawia się jak podrażnienie spojówek oka innymi czynikami: przekrwienie spojówek, łzawienie, pieczenie, swędzenie, ale bez obecności wydzieliny. Brak prawidłowego leczenia może spowodować uszkodzenie rogówki, a nawet częściową utratę wzroku.
Leczenie wirusowego zapalenia spojówek trwa od kilku dni do kilku tygodni i powinno przebiegać pod kontrolą lekarza okulisty. W przypadku innych infekcyjnych zapaleń spojówek leczenie trwa krócej (krople, maści z antybiotykiem).
Przy zapaleniu spojówek o podłożu alergicznym stosuje się krople o działaniu przeciwzapalnym i przeciwalergicznym. Dobrze jest rozpoznać czynnik alergiczny, co pozwoli nam na unikanie tego alergenu.
Przy zapaleniu spojówek na tle alergicznym często występuje katar alergiczny. Unikajmy szkodliwych czynników dla naszych oczu, dbajmy o prawidłowe warunki pracy oraz dajmy odpocząć oczom robiąc przerwy przy wykonywaniu różnych zadań, stosujmy krople pielęgnujące i nawilżające.
Raz na 2 - 3 lata badajmy stan naszego wzroku, nawet wtedy, gdy nie odczuwamy żadnych dolegliwości.

Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD)

Dotyczy głównie osób po 50 roku życia. Plamka żółta jest częścią siatkówki oka, która odpowiada za ostre widzenie w centrum pola widzenia (na wprost oczu). Odpowiada za dokładne odróżnianie barw, prawidłowe czytanie, pisanie oraz za odróżnianie różnych szczegółów.
Występują dwa rodzaje zwyrodnienia plamki żółtej:

Postać sucha AMD, która najczęściej występuje. Przyczyną jest niedostateczne ukrwienie siatkówki. Choroba przeważnie rozwija się powoli i tylko czasami powoduje utratę centralnego pola widzenia.
Postać wysiękowa (mokra) AMD, która stwarza większe zagrożenie dla wzroku. Występuje jednak ona rzadziej niż sucha. Przyczyną są nieprawidłowe naczynia krwionośne. Przenikają one pomiędzy komórki siatkówki, gdzie pękają, powstają wylewy powodując blizny.
Choroba ta rozwija się od kilku tygodni do kilku lat. Nieleczona w porę w 90% przypadków doprowadza do utraty centralnego widzenia.
Jeżeli zauważymy osłabienie wzroku (widzimy z dalszej odległości rozmyte przedmioty, wydają się być wykrzywione, mamy kłopoty z czytaniem, wykonywaniem prostych czynności, np. krojenie chleba itp.).
W zaawansowanej fazie choroby środkowe fragmenty przedmiotów zaczyna przesłaniać ciemna plama.
Leczenie - przy suchej postaci stosuje się leki poprawiającej krążenie, co pomaga spowolnić postępowanie choroby. Do tej pory gorzej było z leczeniem postaci mokrej (często zdarzały się uszkodzenia komórki siatkówki), ale to się zmieniło. Obecnie sa bezpieczniejsze metody leczenia: terapia fotodynamiczna oraz wstrzykiwanie bezpośrednio do oka preparatów.
Prosty test na zbadanie plamki żółtej. Na kartce w kratkę w środku przecięcia się linii stawiamy wyraźną kropkę. Zasłaniamy jedno oko, a drugim patrzymy na wprost narysowanej kropki. Jeżeli wszystkie linie są proste, a kwadraty mają ten sam rozmiar, to wszystko jest OK. To samo powtarzamy z drugim okiem. Jeżeli widzimy krzywe, pofalowane linie oraz nierówne kwadraty, to należy koniecznie udać się do okulisty. Bowiem te objawy mogą oznaczać zwyrodnienie plamki żółtej oka.